Karrajua - soziolinguistika - Comments

Eskertzekoa lzburpena.

Belen Uranga — Wed, 16 Dec 2009 14:24:31 +0100

Benetan eskertzekoa egindako ahalegina!
Trebezia behar da 16 orduko ikastaroa horrela laburbiltzeko! eta ni behintzat oso gustura geratu naiz irakurri eta gero.
Materiala ikastaroan izan zirenen esku izan artean, hemen idatzitakotik, akaso azpimarratuko nuke TARGET edo xede-taldearen ezaugarri (soziolinguistikoak?) identifikatzerakoan sortzen diren zailtasunak. Hortik nire kezkak, ikastaroan beste kideengan ere sumatutakoak.

euskaldun perfektuaz

Aitor — Mon, 14 Dec 2009 16:24:33 +0100

Azken egunean txanda ireki bat zabaldu zen ikastaroan parte hartu zuten hiru irakasleekin gure galderak, kezkak eta abar partekartzeko. Testuinguru honetan, irakasleetako batek planteatu zuen balizko kanpaina hauetan helburu xumeak planteatu behar zirela. Esate baterako, kontzientziazio mailan, ez bilatu bat-batean esparru eta giro guztietan euskara erabiliko duen euskal hiritarra (adibidea neure interpretazioa da)

Eta testuinguru honetan aipatu zen "euskaldun perfektuarena." Adibidearekin jarraituta, bere semea/alaba D ereduan matrikulatuko duena, edo ETBn sistematikoki "Sautrela" edo "Hitzetik hortzera" ikusi eta zapping egingo ez duena... Hau da, azken helburu desiragarriak ez diezagula baztertu helburu lorgarria.

Euskaldun perfektua

Benito — Sun, 13 Dec 2009 23:14:03 +0100

"Askotan badirudi euskaldun perfektuen bila ari garela". Zer pentsatua eman dit aipamen horrek. Zer testuingurutan esan zen zehazki?

"euskaltegi*"

Benito — Tue, 28 Apr 2009 12:49:37 +0200

Aurrekoren baten egin dugun legez, euskaltegi* erroaren agerpenak bilatu ditugu dokumentuan. Hona hemen:

Elebidun gehienak euskaldun zaharrak dira, hau da, etxean ikasi dute euskara. Baina gazteei begiratzen badiegu, egoera oso bestelakoa dela ikusiko ugu. Izan ere, gazte elebidun gehienek etxetik kanpo, eskolan edo euskaltegian, ikasi dute euskara, hortaz euskaldun berriak dira. Horrek eragin zuzena du euskara erabiltzeko aukeran eta erraztasunean. (84. orr)

Hauek izan dira erabilitako informazio-iturriak: [...]
Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea (HABE):
Helduen euskara-ikaskuntza (AEK, IKA, Udal euskaltegiak, Batuz,Elkarlan, Barnetegiak...). (13. orr.)

Elebidunen multzoa, aurreko biekin batera, euskaldun berriek osatzen dute. AEko biztanleen %16,5 dira. Euskaldun berriek erdara jaso dute etxean eta gaur gun, esan bezala, elebidunak dira. Beraz, eskolan edo euskaltegian ikasi dute euskara.

Elebidunek ondo ulertu eta hitz egiten dute euskaraz, baina EAEko biztanleen artean bada multzo handi bat, elebidun hartzaileena alegia, euskaraz ondo ulertu arren, hitz egiteko zailtasun handiak dituena. Multzo horretan partzialki erdaldunduak (%1,9) eta partzialki euskaldun berriak (%15,4) daude. Lehenek euskara izan dute lehen hizkuntza, baina gaur egun ez dira euskaraz ondo moldatzen; bigarrenek, aldiz, erdara jaso dute etxean, eta euskara, euskaldun berriek bezala, eskolan edo euskaltegian ikasten aritu dira edo ikasten ari dira, nahiz eta oraindik menperatzen ez duten. (68. orr.)

Ondorio bidean

Benito — Tue, 16 Sep 2008 21:35:10 +0200

Crystalen hitzaldian jaso dituzun ideietatik tiraka:

Goitik behera eta behetik gora. Ekitaldi horretan baten batek esan bide zuen helduen euskalduntzea sektore estrategikoa dela. Ez dakit estrategikotasun hori nondik nora neurtu duten egia esanda, ez nuke kontrakorik ere esango baina estrategikotasun horretaz konturatu eta bera adosten hasi beharko genuke goikoek eta behekoek. Hau da, sustengu publikoa behar dugu (zer esanik ez), baina aldi berean, geuk ere kargutu behar dugu estrategikoa izatea zer den. Estrategikoa garrantzitsuaren sinonimotzan ulertu ohi da, baina haren esanahian sakonduz, estrategikoa estrategiatik dator, eta estrategia norabait garamatzan bidea da. Bide hori zein den eta norantz doan argi eduki behar dugu goian eta behean.
Gazteak, hizkuntzaren erabilera "ez hain zuzena". Ez da gauza berria, akatsei garrantzia ematen zaie gaur egun, handia. Ez da hori okerrena, hizkuntzaren balio komunikatiboaren (zentzu estuan esanda, hizkuntzak zerbait esateko-egiteko balio behar du, ez parekatu komunikatiboa ludikoa edo txatxiguairekin soilik) galera ekar dezake horrek, ardura handiegia gauzak ondo esan-txarto esan horretan. Egingo nuke munduan hizkuntza gutxitan daudela gurean zuzentasunarekin dauden konplexuak eta esturak. Eta gazteei batik bat ez zaizkie konplexuak eta esturak gustatzen. Eta ez gara gu makalenak horretan.
Hizkuntzak ondare unibertsala, ikuskerak. Egia esanda, Crystalen ideia horrek ez nau inoiz bete-betean ase. Hizkuntza bakoitzak munduaren ikuskera bana eta bakarra, baliteke, baina hizkuntza ingurune, jendarte eta bizimodu baten fruitua den neurrian gertatzen dela susmatzen dut. Globalizazioarena esan daiteke, baina hurbilagora etorrita, zalantza etortzen zait. EHan bizi garenok, euskaldun, elebidun edo erdaldun, pasibo, aktibo eta proaktibo, hizkuntza baten edo bestean munduaren ikuskera desberdina proiektatu edo jasotzen dugu? Eduki soziokulturalen kontuaz egin zen berba sarri duela urte batzuk. Ingurune sozial berean, harreman sare berdinetan bizi garela, euskaraz edo erdaraz ikuskera desberdina proiektatzen dugu? Hizkuntza ote da gure ikuskeraren aldagai bakarra eta nagusia? Baliteke. Zalantza asko sortzen zaizkit dena dela. Euskara ikasi eta euskaraz egin nahi duen pertsonak munduaren bere ikuskera aldatu nahi du? Ala komunitate bateko partaide izan beste barik?

Hedabideetan

Benito — Fri, 12 Sep 2008 22:23:54 +0200

Erreferentzia hauek aurkitu ditut hedabideetan orain arte:

Bi loro desagertutako hizkuntza hitz egiten (Sareko Argia). Crystalen hitzei erreparatu diete gehien bat.
Ia 40.000 lagun euskara ikasten arituko dira HABEko euskaltegietan (EITB24). "HABEko euskaltegiak", edo berriro gatoz HABEk euskaltegiak dauzkan kontu horrekin edo HABEko eta HABEren artean ondo-ondo ulertzen ez dudan ñabarduraren bat dago (EITBren estilo libura kontsultatu beharko da).Gaztelaniazko bertsioak argi apur bat eman dezake: Los euskaltegis de HABE afrontan el curso con 40.000 alumnos.
Casi 40.000 alumnos estudiarán en los euskaltegis este curso, el primero con los títulos de euskera homologados (Deia)
Casi 40.000 alumnos estudiarán en los euskaltegis (Diario Vasco)

Gogoeta

Benito — Sun, 29 Jun 2008 12:51:05 +0200

Hausnarketa polita egin dugu hemen tontamentean, guztion artean. Ageriago geratu da oraindik hemen gabiltzanok behintzat kezka konpartitzen dugula eta horri bueltak ematen ari garela.

Eta Plisti eta Txerraren azken iruzkinek markatu digute bidea nire ustez. Batetik, erabileran eragin nahi badugu nondik jo behar dugun erakutsi digu Txerrak, eta bestetik, Pistiren gogoetatik tiratuta: euskara erakargarri egiteak ekar dezake ikasi nahi izatea, maitatzea, norberarena sentitzea, erribindikatzea... baina ez derrigor erabiltzea, hizkuntzaren irudia beraz gain erabilera ere egin behar da interesgarri, baliagarri, erakargarri edo beharrezko, bestela, Leirek dioena gogoan hartuta, euskara ezinezko amodioen zerrendan geratzeko aukera handia dago.

Erabilerarako baldintzak

txerra — Fri, 27 Jun 2008 10:58:02 +0200

Iñaki Martinez de Lunak hiru baldintza nagusi aipatzen ditu euskararen erabilerarako: harreman sareak, gizartearen egitura eta norbanakoen ezaugarriak. http://www.soziolinguistika.org/modules/Bat/irudiak/bat/40/MartinezLuna/image002.gif

Argi ezta? Erabileran norbanakook zerikusia dugu, zerikusi handia, baina dena ez dago gure esku.

Euskara ala euskaraz?

Plisti-plasta — Thu, 26 Jun 2008 20:14:36 +0200

Nire ustetan, kontua ez da euskara erakargarri bilakatzea; baizik eta, euskaraz esaten duguna interesgarria eta erakargarria izatea.

Euskaraz dakienak aberats sentitu behar du eta ez dakienak zerbait galtzen duen sentsazioa izan; baina ez, bi, hiru edo hamaika hizkuntza dakizkielako (horiek tresnak dira finean), baizik eta horietako bakoitza komunitate baten/batzuen ateko giltza delako eta komunitate horrek, aberatsa izanik, hiztuna aberasten duelako.

Honetan gabiltza pobre samar euskaldunok: besteenera heldu nahian, besteak beste izan nahian, baina diskurtso propio erakargarria gauzatu barik (berriro ere Unamuno eta Oteiza gogoan).

Denok

Benito — Thu, 26 Jun 2008 16:26:25 +0200

Edo bestela esanda, euskararen erabilera indartu eta erakargarri egin. Erabiltzen ez duenak (ikasle nahiz baskofono errekonozitua) erabiltzeak zerbait ekarriko diola senti dezan.
Hortaz, ikasleek euskara erabiltzeaz baino, gure inguruan euskararen erabilera areagotu, erakutsi eta elementu berriak horretan integratzeaz hitz egin beharko genuke. Eta -jakina- hori guztia geugandik hasten da.

IKASLEEK EZ. GEUK!

otto — Thu, 26 Jun 2008 16:10:43 +0200

Nik ondorioztatu dudanetik, kontua ez da ikasleei erabiltzeko eskatzea (exijitzea). Guk geuk (euskaldunok) erabili beharko dugu, ikasleak erabileraren beharraz ohar daitezen.

Publikoa-pribatua

Benito — Thu, 26 Jun 2008 14:07:48 +0200

Errakuntzak errakuntza, bada gauza bat Pelloren esanetan konbentzitzen ez nauena. Erabilera norberaren ardura baino ez da? Kontu pertsonala? Beharbada orain arte hori da inertziaz jarraitu den estrategia: "Egin euskaraz!" eta halakoetatik igartzen dena.

Gurean ere, ikasi ondoren euskara erabiltzea ikaslearen esku uzteko joera izan da. Baina uste dut erabilera sustatzeko baldintzak, jarrerak eta inguruneak landu beharra dagoela hizkuntza erabiliko bada.

Arkaitzek dioen modura, plangintzan egon daiteke giltzarrietako bat, eta plangintza horiek ez dira norbanakoaren ardura izaten. Horren adierazgarri bat beharbada euskara elkarteen mogimendua izan daiteke.

Hala ere, oso errotuta dago erabilera konpromiso pertsonala eta norberaren jarreraren baitako kontua baino ez delako ideia. Nik neuk esango nuke horrek baino pisu handiagoa duela erabilerarako inguruneak emateak, hain zuzen ere euskara erabiltzeak alde askotatik (pertsonala, afektiboa, soziala, profesionala...) norbanakoari zerbait ekarriko dion ingurunea hain zuzen. Eta horrek elikatuko ditu konpromiso eta jarrera pertsonalak.

Adibidez, eta Arkaitzen kritikatik tiratuta: telebistako programazio erakargarria.

xBRKJATU! BARKATU! PELLO

arkaitz z — Wed, 25 Jun 2008 20:27:51 +0200

xBRKJATU! BARKATU!

PELLO ZUBIRIA ETA BINGEN ZUPIRIA ERRATU DITUT!! Administrazioari buruz esan nahi nuena berdin-berdin esan nahi dut, baina badakit pellok ez duela horrenbesteko ardurarik EITBn

Hara, Otto, Nire ustez

arkaitz z — Wed, 25 Jun 2008 20:21:52 +0200

Hara, Otto,

Nire ustez Zuburia Jaunak ez dauka lotsarik! Administrazioaren esku dagoenak aprobatu eta herritarren esku dagoena suspenditu!!. Hasteko, Herri ekimenak (Ikastolek) abiatu zuen euskalduntzen duen hezkuntza sistema bakarra. Administraziotik gidatutako sistemak urte asko behar izan zituen horrelako eredua eskaintzeko. Oraindik ere administrazioak berak umeen erdiak ia, euskaldundu barik eskola sistema bukatzea ahalbidetzen du... Esan gabe doa Euskalduntze alfabetatzeari ere ez zaiola administraziotik atarramendu osoa ateratzen eta orain ez naiz gogoratu nahi AEKrekin historikoki izandako ezinikusiez (agian euskara eta maitasunaren arteko kontu horretan iritzi ezberdina zutelako edo). Ikasleen egungo motibazioan badute, zalantzarik gabe, erru handia administraziotik plangintza normatibo hutsak bideratu dituztenak, herri ekimenetik sortutako plangintza motibatzaile eta partehartzaileen aurrean. Berdintsu Egunkariaren sorreran eta horrela hastalinfinito!!!
Baina Zubiriak jaunak zeresan handia du EITBk euskararen "alde" egiten duen ekarpenean, erabilera ez formala bultzatzean. Ederto egiten du, bai, bere lana. Batez ere Segurako dantzasueltoak, trikitrixa, pilota eta bertsoak gustatzen zaizkienentzat (eta mimikako txiste eta broma pikanteak. Erdarazko ehundaka telebisten aurrean asmatu dute "alternatiba erakargarria" eskaintzen.

Ikuspegia

Benito — Tue, 24 Jun 2008 18:10:21 +0200

Ez dakit ba. Uste dut hemen Karrajuan ibiltzen garenok ikuspegi eta kezka bat konpartitzen ditugula (zeu eta biongandik hasita): helduen euskalduntzea hizkuntzaren ikas-prozesua baino gehiago da, euskararen normalizazio prozesuaren partea da, eta horrek eragina du gurean. Zerbaitengatik egiten dugu berba hain sarri hizkuntzaren egoeraz, erabileraz eta abarrez.

Irakasle-militantea figura horretaz aspalditik egiten da berba, baina ez dut uste kontua horretara mugatzen denik. Batetik, irakasle modura onartzen badugu normalizazio prozesuan paper bat dugula eta paper hori gure lanaren partea dela, kontua militantzia-aktibismo-boluntarismotik harago doa, gure lana da hizkuntza normalizatzea, ez aukera militantea soilik.

Bestetik, horrek eskatzen digu gure lanari ekiteko asmo eta ikuspegi horiek maila pertsonalean ere sinestea , konpartitzea eta gure jarreran eta ekinbidean integratzea. Konforme, baina lanean ari garela ez dago hori zertan bereiztu irakasle rol-etik.

Eta hirugarrengoz, euskaldunak garen aldetik, normalizazio prozesuaren elementuak gara. Hizkuntzaren erabilera komunikazioa da, komunikazioa pertsonen artean gertatzen da, eta geu gara komunikazio hori gauzatu behar dutenak.

Esan nahi dut neuretzat behintzat zaila dela hiru dimentsio horiek bereiztea, hobeto esanda, bereizketa hori eginez gero, gure lanak ez luke zentzu handirik izango.

Zuk esan duzu, profesionalak eta pertsonak, aldi berean. Irakasle-militantea baino gehiago gustatzen zait hala.